Share

Tábhacht Postanna, Pá, Tithe

Posted on June 03, 2014 by Tom Healy

Tom Healy, Director NERI
Tom Healy, Director NERI

An príomh rud atá in easnamh sa tír seo faoi láthair ná dóchas – dóchas atá bunaithe ar fhírinní agus ar fhéidireachtaí na sochaí.

Tá teipeadh le straitéis na déine san Eoraip. Tá an tuarascáil is nua ag an gcomissiún Eorpach  Ní thugann an cháipéis aon tuarthaí nua dóchas agus athrú bunúsach do phobal na hEorpa. Níl an ráiteas bunaithe ar na fíricí ó thaobh dí fhostaíocht, caiteachas cúrsaí sláinnte. Níl le hofráil ach níos mó den pholasaí atá ag déanamh scrios don Eoraip cheana féin. Luaigh siad caiteachas poiblí ar sláinnte – go bhfuil sé thar an mean don AE. Níl sé seo fíor mar tá an figiúr seo bunaithe are oll-Ioncaim náisiúnta cé n’úsáidtearr GDP nó OTI ag an gcomisiún I gcónaí chun comparáidí a dhéanamh.

Tá céatadán ard caiteachas príobháideach á chaitheamh ar an gcóras sláinnte sa tír seo. Tá sé ibhfad níos airde ná I dtíortha Eorpacha eile.

Tá an méid iomlán caiteachais thart ar 7% de OTI de réir figiúrí Euostat. I gcomparáid le 8 nó 9% in a lán tíortha eile.

Tá bonn cánach níos leithne molta ag an gcomissiún – is ionnann é sin agus teaghlaigh bochta tharaingt isteach ó thaobh cánacha cónaithe agus ní cánacha maoinis amháin.

Ní luaitearr aon fhigiúr ar leith don ‘cheartú fioscach’ i mBuiséad 2015. Tá raon áirithe ag an rialtas ó thaobh méid an ceartú déine atá le déanamh sa bhuiséad.

Tá géarchéim ann feasta fhad is a mbíonn daoine – go mór mór daoine óga gan postanna agus fhad ia mbíonn daoine ag  streachailt ar phá íseal, agus ag streachailt le táillí, costais maireachtála agus ualach fiachais.

Sin an fáth go mba chóir don rialtas na roghanna cearta a dhéanamch sa Bhuiséad atá romhainn amach.

  1. Ba choir cuidiú le postanna nua a chruthú in ionad srian a chur leis an téarnamh lag atá le feiceáil
  2. Ba chóir cuidiú níos mó airgead a chur sa gheilleagar intíre – is féidir le hardú measartha ach suntasach níos mó airgead a chur ann mar caitearr céatadán ard de phá – go mór mór pá íseal sa gheilleagar áitiúil – sé sin le rá sna siopaí agus gnóthais áitiúla a bhíonn ag soláthar don phobal agus ag íoc cánacha don rialtas.
  3. Ba chóir dul I ngleic leis an ngéarchéim mhór ó thaobh tithíochta. Sa chéad áit ba chóir aisiompú a dhéanamh ar na ciorraithe I gclár tógála tithíochta sna húdaráis áitiúla.  Níl ach dornán beag tithe ‘soisialta’ á dtógáil faoi láthair – thart ar cupla céad tithe nó árasáin sa bhliain. (Tá thart ar céad mile clan ar an liosta feithimh do áit chónaithe).

An chaoi is fear dúinn fadhb agus dúshlán an airgeadais poiblí a réiteach ná

  1. Postanna a chruthú in ionad iad a sciosadh trí níos mó déine fioscach
  2. Pá a ardú chun níos mó airgead a chur sa gheilleagar agus an ráta bochtanais a laghduú
  3. Níos mó tithe cónaithe a thógáil nó áiteanna cónaithe a iarfheistiú chun cur leis an méid atá le fáil do theaghlaigh gan dídean.

Tá díospóireacht bhréagach nach mbaineann le ceartú fioscach

Má tá gáth le bearta nua fioscach I mbuiséad sa Deireadh Fomhair ba chóir breis cánacha a chur ar an dream is saibhre. Tá deis, mar shampla, le cánacha ar chapitil a ardú agus ioncaim os cionn €100,000 sa bhliain.

Ach an príomh tosaiocht ná postanna, postanna agus postanna.

  • In ionad a bheith ag caint faoi faoiseamh cánach d’aon dream (rud atá áiféiseach amach is amach) ba chóir díriú ar infheistíochta I dtithíocht.
  • In ionad a bheith ag caint faoi níos mó caiteachas a bhaint ón gcóras leasa shoisialta ba chóir níos mó daoine atá gan obair a chur chun obair.Cuireann gach gearradh siar ar chaiteachas poiblí isteach ar lion na daoine atá fostaithe agus ag íoc cánacha.
  • In ionad a bheith ag caint faoi níos mó ciorraithe sa chóras sláinnte ba chóir infheistiú a dhéanamh I seirbhísí sláinnte mheabhrach do dhaoine
  • In ionad a bheith ag caint faoi níos mó acmhainní a bhaint ó pháistí I scoileanna ba chóir ba chóir seirbhísí siceolaíochta agus comhairleoireachta in éindí le teiripe teanga a chur ar fáil do dhaoine óga
  • In ionad a bheith ag cur daoine amach as a dtithe ba chóir tús a chur le clár uailmhianach tógála san earnáil rialtas áitiúil.  Agus sat reo sin tá gáth le struchtúr nó Banc nua a chur ar bun a bheadh in ann an t-airgead atá sa chiste infrastructúra a chur chun obair – postanna a cruthú, tithe a thógáil, agus foirnimh a iarfheistiú.

Go beacht cén sort Buiséad atá ag teastáil?:

  • Ceartú níos lú ná €1bn (seans nach gáth le haon cheartú)
  • Gan a thuilleadh damáiste a dhéanamh ar sheirbhísí poiblí
  • An córas cánach a leasú …
  • Infheistíocht (tithe)…

Ach thairis sin go léir tá gáth le fís agus cuspóir nua –

Cén sort sochaí le haghaidh cén sort geilleagair i cúig, fiche nó caoga 50 bliain amach romhainn.?

Ba chóir dóchas a chruthú i mbuiséad 2015 ná leanúint le déine nach bhfuil ceart nó cóir

Posted in: Government SpendingInvestmentTaxationWages

Digital Revolutionaries